ترفندهای رایانه

مرجع محتوای کاربردی پارسی

شبنم مقدمی: جایی را که الان ایستاده ام را سخت به دست آوردم
با طمأنینه گام بر می دارد و همین باعث شده وزن کارنامه اش روز به روز سنگین تر شود. اصلا گلچین ۱۰ نقش خوب سینمایی و تلویزیونی از کارنامه پانزده ساله اش کار سختی نیست که خود نشان از وسواس شبنم مقدمی در انتخاب نقش ها دارد. مقدمی مثل خیلی از تئاتری ها «آداب انتخاب» را رعایت کرده و بیهوده تن به هر نقش و فیلمی نداده.
 
نخستین مواجهه جدی پیگیران سینما با این بازیگر به «فرزند خاک» باز می گردد. مقدمی در فیلم تحسین شده محمد علی باشه آهنگر نقشِ یک بازی کرد اما دیری نگذشت که نقش های مکمل او بیشتر و بیشتر شد. دو سیمرغ برای بازی در نقش دو گرفته که بیش از همه تاییدی است بر سختگیری او در انتخاب نقش های مکمل. این گفتگو به مناسبت اکران زاپاس انجام شده اما محور اصلی آن واکاوی نوع نگرش شبنم مقدمی است در انتخاب نقش های مکمل.
شبنم مقدمی: نقش یک، یعنی خوب دیده شدن
 

نکته جالبی در کارنامه تان دارید؛ در جشنواره سی و دوم برای «امروز» سیمرغ گرفتید، سال بعد غایب بودید و در جشنواره سی و چهارم با سه فیلم برگشتید و باز هم سیمرغ گرفتید. هر دو سیمرغ هم مکمل است؛ انگار جایزه این بخش به اسم شما سند زده شده! ماجرا چیست؟

– ماجرای آن را که نمی دانم ولی سال گذشته که فیلم نداشتم به این دلیل بود که فیلمنامه هایی را که پیشنهاد شد، دوست نداشتم. چندان در قید و بند این نیستم که حتما کار کنم، بلکه در قید این هستم که حتما نقش خوب، فیلم خوب و با کارگردان خوب کار کنم. برای همین زیاد عجله نکردم و صبر کردم.

 
زمانی که از تئاتر به سینما رسیدم، ۲۰ سال بود که داشتم در این حوزه کار می کردم. این صبوری در من نهادینه شده بود که صبر کنم تا اتفاق خوب و نقش خوب برایم پیش بیاید. سال پیش فیلم هایی در ژانرهای مختلف با ویژگی های متفاوت به من پیشنهاد شد که هر کدام به نحوی دیده شدند.

وقتی با نقش روبرو می شوید، چطور آن را آنالیز می کنید؟ چه چیزی در نقش می بینید که تصمیم می گیرید آن را بازی کنید و پررنگش کنید؟

– اول کل فیلمنامه را می خوانم تا ببینم آیا فیلمنامه موقعیت رو آمدن هنگام تولید را دارد یا نه. شما نمی توانید تصور کنید وقتی قرار است فیلمی متوسط باشد، با یک کارگردان متوسط در آن بدرخشید. برای من اصل اول این است که کل فیلمنامه چه حرفی با تو می زند، آن وقت نقش خودم را می سنجم و می بینم که آیا این نقش در این میان می تواند رشد کند و ببالد؟ من جاه طلبی را برای خودم این گونه ترجمه می کنم که خیلی زیاد دیده شدن جاه طلبی نیست، خوب دیده شدن و به چشم تماشاگر آمدن برای من جاه طلبی است.

اگر جاه طلبی در ظرف نقش نگنجد، تاثیری منفی روی نقش می گذارد. این ظرف را چگونه تشخیص می دهید تا خوب دیده شدن به بیراهه نرود؟

– من فرمول خاصی برای این کار ندارم و شاید هر بار در مواجهه با هر فیلمنامه ای یک جور خاصی پیدایش می کنم اما به تعامل کارگردان هم بستگی دارد. هر چیزی در هر جایی به اندازه اش صحیح است، حتی به نظرم وقتی نقش یک بازی می کنی که ظرفش، ظرف بزرگتری است، باز هم باید میزانی برای خودت در نظر بگیری که آن را کارگردان تعیین می کند.

در «فرزند خاک» شما با اینکه نقش اول داشتید اما می دانستید که ظرف حرکت تان چقدر است و حتی نقش مکملی که در کنار شما بود (مهتاب نصیرپور) غالب می شود.

– به نظر من، گاهی دست و پا زدن زیادی باعث می شود غرق شوی. تا اندازه ای باید تقلا کرد اما برای من فرمول ندارد. در فرزند خاک به دلیل نوع نقش و هیاهویی که دارد، به آن شکل می شود. من هیچ وقت نمی گویم پس من چی؟ یا سهم من باید بیشتر باشد. من همیشه حد و اندازه خودم، ظرفم و جایگاهم را تشخیص می دهم و اصلا نمی فهمم چرا بعضی ها این کار را می کنند.

در تشخیص همین حد و اندازه ای که می گویید، چقدر خواست و شناخت خودتان دخیل است و چقدر نظر کارگردان؟

– بستر اصلی برای من فیلمنامه است؛ باید ببینم که نقش چقدر توان و جای بروز دارد و بعد از آن نقش کارگردانی که اهل تعامل است، مهم می شود؛ مثلا نرگس آبیار در نفس، برزو نیک نژاد در زاپاس و … به تو اجازه می دهد که برای نقشت طرح بزنی و طرح تو را چک می کند. به هر حال کارگردان و مخصوصا آنهایی که خودشان نویسنده هستند، طرحی در ذهن شان دارند، منتها بازیگری که بتواند چیزی به نقش روی کاغذ اضافه کند، با کارگردان به تعامل می رسد که به نفع هر دو طرف است.

 
پس بخشی از آن به کارگردان مربوط است و بخشی مربوط به خودم است که بدون هیچ فرمولی تشخیص می دهم اندازه نقش چقدر است؟ می خواهم در آن باشم یا نه؟ بابت آن هم دست و پای عجیبی نمی زنم.
 
شبنم مقدمی: نقش یک، یعنی خوب دیده شدن
 

پیش از این که به سمت زاپاس بروید، یک سال و نیم بود که فیلمی بازی نکرده بودید، چه شد که شما، امیر جعفری، ریما رامین فر و … کسانی که با وسواس فیلم های شان را انتخاب می کنند، می آیند و در زاپاس بازی می کنند. اندازه فیلمنامه چقدر بود برای این که شما را جذب کند؟ چون به نظر فیلمنامه چندان قوی ندارد.

– به نظر من، فیلمنامه خوبی داشت. ما با یک فیلم کمدی خانوادگی طرف هستیم که قرار است وقتی تماشاگر از سالن سینما بیرون می آید، لبخند روی لب داشته باشد. ما باید بدانیم در چه اندازه و چه ژانری جلو می رویم. یک وقت ابد و یک روز را بازی می کنم و یک وقت زاپاس را.

 
برای کار کردن در هر دو فیلم من جان و توانش را دارم، این دیگر انتخاب من است که می خواهم کدام را کار کنم. برزو نیک نژاد کارگردان بسیار خوبی است و از طرفی انسان بسیار خوبی هم است و راستش را بخواهید، یکی از بهترین آدم هایی است که من در عمرم دیده ام. آن همه لطافت و شیرینی و طبیعت زیبا که در فیلم می بینیم، همه در روح خود این آدم است و آنچه را که از دلش بر آمده روی پرده ریخته است.

مواجهه شما با نقش خورشید چطور بود؟ آن هم در سالی که در کنار آن، نقش های متفاوت ابد و یک روز و نفس را داشتید.

– واقعا می خواستم یک کمدی خانوادگی کار کنم چون بعد از سریال مدینه هر پیشنهادی می شد، یک زن تلخ و سنگ بود. نه گفتم چون یک بار بازی کرده بودم. البته از تنبلی فیلمسازهای ما هم می آید، چون می گویند این بازیگر در این نقش جواب داده پس همین را انتخاب کنیم. بعضی از بازیگرها به همین دلیل در مسیر تکرار می افتند. من دلم می خواهد نقش های متفاوت بازی کنم؛ پس صبر می کنم تا یک پیشنهاد متفاوت داشته باشم.

 
الان مثلا دارم در یک فیلم فانتزی کودک شروع به کار می کنم، چون می خواهم یک وجه فانتزی دیگر از خودم را به چالش بکشم. برای من زاپاس هم همین بود؛ زنی شهرستانی که بیشتر شبیه زن روستایی است، کار و زندگی خودش را دارد و جواد عزتی که چهار یا پنج سال از من کوچکتر است در نقش پسرم بازی می کند. برای من این یک خط صاف و پر از چالش بازیگری بود.

داشتن پسر بزرگ و زندگی ساده روستایی چالش فیلمنامه زاپاس بود؟ شما که شبیه به این نقش را در تئاتر زیاد داشته اید!

– بله، شاید تمام نقش هایی که الان دارم بازی می کنم، تجربیاتی است که از زمان تئاتر با من همره است. من در مورد خورشید در اینستاگرامم نوشتم که خورشید در رامیان متولد شد و آنجا زندگی کرد، بالید و من در آخر همانجا سپردمش به چشمه گل که در آنجا یک چشمه معروف است و خداحافظی کردم با او. برای من نقش ها همین شکلی هستند، یا می آیند و در من زندگی می کنند یا اینکه من با آنها زندگی می کنم. خورشید از آن زن هایی بود که من با آنها زندگی کردم.

این که با نقش درگیر شوید، اتفاق خوبی است؟ اگر می خواستید با نقش تان در ابد و یک روز خیلی درگیر شوید، عواقب بدی داشت!

– بله، ابد و یک روز برای همه ما این عواقب را داشت؛ مثلا صحنه ای که نوید محمدزاده یا همان محسن را می برند، برای همه ما سخت بود و همه ما تا یک هفته کابوس می دیدیم. این ناگزیر است و بخشی از آدم درگیر می شود. ما واقعا در ابد و یک روز یک خانواده شدیم و هنوز هم به هم خواهر و برادر می گوییم.

 
شبنم مقدمی: نقش یک، یعنی خوب دیده شدن
 

در ابد و یک روز تمرین داشتید؟

– بله، ما دورخوانی زیادی داشتیم و از همه مهم تر گره خوردن آدم ها از قلب به یکدیگر بود چون هیچ تکنیکی بین بازیگرها وجود نداشت و همه آن حس بود. این است که شما روی پرده خانواده ای را می بینید که باورش می کنید.

به خورشید برگردیم؛ غیر از داشتن پسر بزرگ و روستایی بودن چه جذابیتی برای انتخاب داشت؟

– این که هر بار نقش زنی متفاوت را بازی می کنم، یکی از جذابیت های بازیگری برای من است. این که می روم تا یک زندگی دیگر را تجربه کنم، باعث می شود فکر نکنم که نقش کوتاه است یا بلند، اصلی است یا فرعی. وقتی درست است من را به چالش وا می دارد تا بروم و آن نقش را زندگی کنم، حالا اسمش نقش مکمل است، باشد. نمی ترسم از این که بگویند چرا فقط نقش مکمل بازی می کنی، نمی ترسم برای اینکه بلدم با مکمل کاری بکنم که دیده شود.

در فیلم های نفس و ابد و یک روز ،اندازه نقش مشخص است اما کارهایی مثل زیر تیغ یا مدینه نه؛ یعنی مشخص نیست که بازیگر نقش یک یا دو یا موازی بازی می کند. در فیلمی مثل زاپاس معلوم نیست که شما اول هستید یا جواد عزتی، برای این نقش ها چه کار می کنید و اندازه را چطور در می آورید؟

– واقعا در مورد این مسئله توضیحی ندارم. همه اینها شهودی است؛ یعنی در لحظه با آن متر و معیار تشخیص می دهم که هر کس چقدر اندازه دارد. از طرفی هیچ وقت هم کاری ندارم که چه کسی چه کاری انجام دهد. همیشه همان میزان را انجام داده ام و خوب هم دیده شده است.

استفاده درست از موقعیت، کار شما را سخت تر می کند یا تکلیف تان مشخص است؟

– تکلیف من با خودم مشخص است. وقتی نقشی را چه کوتاه، چه بلند، چه کم، چه زیاد انتخاب می کنم، حالا دیگر من هستم و توانمندی خودم، فیلمنامه، تعامل با کارگردان و پارتنرها و هیچ چیز دیگری نیست. همین را بلدم و قرار هم نیست هیچ چیز دیگری یاد بگیرم و خب همین خوب است.

یکی از ویژگی های کارنامه شما این است که نشان می دهد از فرصت ها نهایت استفاده را می کنید و قدر موقعیت را می دانید.

– می دانید دلیل این چیست، این است که جایی را که الان ایستاده ام را سخت به دست آوردم. راه پر فراز و نشیبی را طی کرده ام. یک شبه به اینجا نرسیده ام، پله پله و به سختی بالا آمده ام. برای همین قدر موقعیت هایی را که برایم پیش می آید، خوب می دانم. با هیچ پیشنهادی سخیف برخورد نمی کنم. همه فیلمنامه هایی را که به دستم می رسد، می خوانم، حتی آنهایی را هم که مطمئنم کار نمی کنم، می خوانم.

 
شبنم مقدمی: نقش یک، یعنی خوب دیده شدن
 

در انتخاب های تان از کسی مشاوره هم می گیرید؟

– علیرضا محمدی (آرا) همسرم، بهترین مشاوری است که می توانم روی او حساب کنم. خواهش می کنم فیلمنامه های پیشنهادی ام را بخواند. برای من مهم است زحمتی که کشیده ام الان به ثمر نشسته است. برای من خیلی مهم و جذاب است که حالا می توانم از بین ۱۰ فیلمنامه انتخاب کنم، کدام را کار کنم یا نکنم.

بازیگرانی که از تئاتر به سینما آمده اند، یک نوع جاه طلبی برای دیده شدن دارند. این مسئله در رابطه با شما که خاستگاه اصلی تان تئاتر است وجود ندارد؛ چرا؟

– چون اصلا در شخصیتم نیست.

چیزی که باعث شده مخاطب با کاراکتر شما در هر فیلمی ارتباط برقرار کند این است که حضورتان در آن سکانس آزاردهنده نیست. این مشخصه از کجا می آید؟

– این در شخصیت من نیست که بخواهم حق کس دیگری را ضایع کنم. اگر سکانس مربوط به دیگری باشد، مربوط به اوست ولی سکانس من مربوط به خودم است و اندازه خودم را رعایت می کنم؛ یعنی شاید دست و پا زدن الکی بدتر انسان را زیر آب ببرد ولی واقعا در شخصیتم نیست که به شکل آزار دهنده ای بخواهم دیده شدن کس دیگری را بپوشانم تا خودم دیده شوم. همیشه سعی می کنم حق و حقوق دیگران سر جای خودش محفوظ باشد و من هم جای خودم باشم؛ یعنی من هم نباید بگذارم حقم ضایع شود که نمی گذارم، برای این که یک دوره این کار را کردم و گفتم تلاش نمی کنم حقم را احیا کنم و خودش احیا خواهد شد اما دیدم که من هم باید تلاش کنم، چون همان قدر که حق دیگران را رعایت می کنم، دیگران را هم موظف می کنم که حق من را رعایت کنند.

*************************

چرا بعضی ها در نقش مکمل می مانند؟

خارج از اراده بازیگر

اولین فیلمی که باعث شد شبنم مقدمی به صورت جدی در سینما دیده شود، در نقش اصلی «فرزند خاک» بود. بعد از آن موفقیت، این طور پیش بینی می شد که این بازیگر به سمت انتخاب نقش اول برود ولی این اتفاق رخ نداد. همین موضوع، محور سوال و جواب ما با خانم مقدمی است:

چرا غالبا نقش مکمل بازی می کنید؟ این اتفاقی بوده یا نقش دوم برای تان جذاب تر است؟

– من با فیلم اولم ثابت کردم که کارگردان می تواند به من اعتماد کند تا نقش اول بازی کنم اما این را که چرا بعد از آن پیشنهاد نقش یک خوب ندارم و پیشنهاد نقش مکمل خوب دارم، من تعیین نمی کنم. بازیکن در هر جایگاهی باشد، به هر حال انتخاب شونده است. من نه سرمایه گذار و تهیه کننده فیلم می توانم باشم (با توجه به وضعیت اقتصادی که دارم) و نه فیلم نامه هایی را که می نویسم، می توانم با بودجه خودم بسازم که نقش اول آنها را ایفا کنم. از طرفی ارتباطاتی هم ندارم که بدانم چرا برای نقش یک انتخاب نمی شوم.

 
شبنم مقدمی: نقش یک، یعنی خوب دیده شدن
 

در این میان احتمالا پیشنهادهایی هم هست که شما نمی پذیرید؛ یعنی می توانید نقش یک باشید ولی در فیلم های سطح جیم، درست است؟

– بله، برای من مهم است نقشی بازی کنم که عمق داشته باشد. همین الان می توانیم کلی فیلم نام ببریم که نمی دانیم بازیگر نقش اول آنها کجاست یا همان یک فیلم بوده و تمام شده یا به سمت بازی در نقش یک فیلم های جیم کشیده شده. اشاره کردم که ما از تئاتر آمده ایم و در سینما آشنا و رابطه ای نداشته ایم. آقای آهنگ رمن را از روی صحنه تئاتر انتخاب کردند.

 
جریان سینما شاید بعد از آن به سمتی نرفت که به ما اجازه بدهد نقش یک بازی مکنیم. این جریانی است که من در آن دخیل نیستم، فقط می توانم تصمیم بگیرم که نقش یک بد بازی نکنم و نقش خوب و عمیقی بازی کنم که اگر مکمل هم هست، برای آن از جانم مایه گذاشته باشم.

مولفه تماشاگر داشتن، دلیل پیشنهاد نشدن نقش یک به شما نیست؟

– نه، به نظر من ربطی به اینها ندارد، چون من ۱۲ سال پیش نقش یک بازی کردم. من هیچ وقت نقش یک فیلم تجاری بازی نمی کنم و البته ویژگی های آن را هم ندارم. یک هنری هم باید برای من نوشته شود؛ یعنی کارگردان یا نویسنده ای باید تصمیم بگیرد که نقش یک را برای من طراحی کند؛ مثل فیلم امروز آقای میرکریمی که آن نقش را برای من نوشته بود.

*********************************

روایت شبنم مقدمی از تجربه بازی در یک فیلم و یک سریال تلخ

ابد و یک روز قلبم را درگیر کرد؛ مدینه روحم را

من حتی راه رفتن خورشید را با برزو نیک نژاد چک می کردم، چون رفتار و حالات فردی که در شهری شمالی با آن شرایط زندگی می کند با زنی که با ماشینش می رود هایپرمارکت خرید می کند و بر می گردد، فرق می کند. می خواستم خورشید کمی زمخت تر باشد. از آن طرف، ایمان امیدواری پیشنهاد داد همه این خانواده به دلیل هوای شمالی موهای فر و صورت های کک و مکی داشته باشند.

به بازیگری ساده نگاه نکردن جزو افتخارات من است. وقتی واقعا بخواهی نقشی را بازی کنی، باید وارد قلبت شود و قسمتی از روحت را با خود ببرد. سال ها پیش شنیدم که سوزان هاروارد به دلیل بازی در فیلم می خواهم زنده بمانم دچار مشکل روحی می شود و مجبور می شود در آسایشگاه استراحت کند. آن موقع می گفتم این واقعیت ندارد ولی حالا می بینم که نه، واقعا همین طور می شود. بعد از ابد و یک روز فقط توانستم دو بار فیلم را ببینم چون حالم بد می شد، تکه ای از روحم آنجا بود که حالم را بد می کرد.

 
شبنم مقدمی: نقش یک، یعنی خوب دیده شدن
 
بعد از مدینه، یک دوره ای واقعا دیوانه شده بودم، خیلی من را درگیر خودش کرد، تایم هم طولانی بود و نمی شد از آن بگذری. از آن طرف، برای من که مادر نیستم، بازی در این نقش خیلی سخت تر می شود؛ مثل کسی که می رود از پرورشگاه بچه ای را به سرپرستی می گیرد، مادر نبوده اما می خواهد مادری کند؛ مثلا من در سریال «هفت سنگ» شش ماه سه تا بچه داشتم. در جشنواره کودک اصفهان، همه بچه هایی که من نقش مادرشان را داشتم آمدند دور من و با آن ها عکس گرفتم؛ همه بزرگ شده بودند. حس می کردم انگار بچه های خودم بزرگ شده اند.
 
مجله همشهری جوان

منبع : tabnakbato.ir

مجله

برچسب ها: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,